Mùa tay chân miệng cao điểm vào tháng mấy? Nhận biết và phòng tránh cho trẻ

Mùa tay chân miệng cao điểm vào tháng mấy? Nhận biết và phòng tránh cho trẻ

Chắc hẳn trong hành trình nuôi con, có không ít lần mẹ nghe đến căn bệnh tay chân miệng và cảm thấy lo lắng. Đây là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt là các bé dưới 5 tuổi. Điều khiến nhiều mẹ băn khoăn nhất chính là thời điểm bệnh bùng phát mạnh mẽ trong năm. Vậy mùa tay chân miệng cao điểm vào tháng mấy, làm sao để nhận biết sớm và phòng tránh hiệu quả cho con? Hãy cùng đồng hành trong bài viết này để mẹ có thêm những kiến thức thiết thực, giúp bé yêu luôn khỏe mạnh và an toàn nhé.

Bệnh tay chân miệng là gì và vì sao mẹ cần đặc biệt quan tâm?

Bệnh tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm do virus đường ruột gây ra, phổ biến nhất là virus Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng tập trung chủ yếu ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Đây cũng là giai đoạn mà hệ miễn dịch của bé còn non nớt, chưa đủ khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh từ môi trường.

Điều khiến các bậc cha mẹ đặc biệt lưu tâm là bệnh tay chân miệng rất dễ lây lan. Virus có thể lây qua đường tiêu hóa, đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi, miệng, nước bọt, hoặc qua bàn tay chưa được vệ sinh sạch sẽ. Trẻ mắc bệnh thường có biểu hiện sốt, đau họng, ăn kém và xuất hiện các nốt ban, mụn nước ở tay, chân, miệng. Mặc dù phần lớn các ca bệnh diễn biến nhẹ và có thể tự khỏi sau 7-10 ngày, nhưng nếu do chủng virus EV71 gây ra, bệnh có thể tiến triển nặng với các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim, thậm chí đe dọa tính mạng của trẻ.

Chính vì vậy, hiểu rõ về bệnh, nắm được thời điểm cao điểm và các biện pháp phòng tránh là kỹ năng cần thiết mà mỗi bà mẹ nên trang bị. Bởi lẽ, phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh, đặc biệt là với trẻ nhỏ.

Mùa tay chân miệng cao điểm vào tháng mấy trong năm?

Đây có lẽ là câu hỏi mà rất nhiều mẹ quan tâm, bởi việc nắm rõ thời điểm cao điểm sẽ giúp mẹ chủ động hơn trong việc bảo vệ con. Theo các chuyên gia y tế và ghi nhận từ thực tế dịch tễ, bệnh tay chân miệng thường có hai đợt cao điểm chính trong năm, tương ứng với các giai đoạn chuyển mùa và thời tiết đặc trưng.

Đợt cao điểm thứ nhất: Từ tháng 3 đến tháng 5

Đây là giai đoạn chuyển từ mùa xuân sang mùa hè ở miền Bắc, hoặc giai đoạn cuối mùa khô đầu mùa mưa ở miền Nam. Thời tiết lúc này có sự thay đổi thất thường, độ ẩm tăng cao, tạo điều kiện thuận lợi cho virus đường ruột phát triển và lây lan mạnh. Trẻ bắt đầu quay lại trường học sau kỳ nghỉ Tết, tiếp xúc gần gũi với bạn bè nhiều hơn, khiến nguy cơ bùng phát dịch càng tăng.

Đợt cao điểm thứ hai: Từ tháng 9 đến tháng 12

Đây là khoảng thời gian trẻ bước vào năm học mới. Thời tiết mùa thu – đông với không khí mát mẻ, kèm theo những cơn mưa cuối năm, là điều kiện lý tưởng cho virus tay chân miệng sinh sôi. Hơn nữa, khi trẻ tập trung đông đúc tại trường mẫu giáo, nhà trẻ, việc lây nhiễm chéo qua đồ chơi, bàn ghế, khăn lau, tay nắm cửa… rất dễ xảy ra nếu không được vệ sinh đúng cách.

Có thể thấy, bệnh tay chân miệng không chỉ xuất hiện vào một mùa duy nhất mà có thể gặp quanh năm, nhưng mạnh nhất là vào hai giai đoạn nói trên. Ở khu vực phía Nam, do khí hậu nóng ẩm gần như cả năm, bệnh có thể xuất hiện rải rác suốt 12 tháng và đôi khi đạt đỉnh vào tháng 5 – 6 hoặc tháng 10 – 11. Vì vậy, dù đang ở bất kỳ tháng nào trong năm, mẹ cũng không nên chủ quan mà cần duy trì các biện pháp phòng bệnh thường xuyên cho con.

Dấu hiệu nhận biết bệnh tay chân miệng ở trẻ mẹ cần ghi nhớ

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh tay chân miệng sẽ giúp mẹ kịp thời đưa con đi khám và điều trị, từ đó hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm. Bệnh thường khởi phát sau thời gian ủ bệnh khoảng 3-6 ngày với các triệu chứng ban đầu khá giống cảm cúm thông thường.

Giai đoạn khởi phát

• Sốt: Trẻ thường sốt nhẹ đến sốt cao, có thể lên tới 38-39°C. Sốt có thể kéo dài 1-2 ngày.
• Mệt mỏi, quấy khóc: Bé có vẻ uể oải, khó chịu, hay quấy khóc hơn bình thường.
• Biếng ăn, bỏ bú: Trẻ có thể từ chối ăn, bỏ bú do đau họng hoặc khó chịu trong miệng.
• Đau họng, chảy nước miếng: Đây là dấu hiệu khá đặc trưng khi trẻ bị đau miệng, không nuốt được nước bọt nên thường chảy ra ngoài.

Giai đoạn toàn phát

Sau 1-2 ngày khởi phát, các triệu chứng đặc trưng của bệnh sẽ xuất hiện rõ rệt hơn:

• Nốt ban, mụn nước ở miệng: Xuất hiện những vết loét đỏ, mụn nước nhỏ ở niêm mạc miệng, lợi, lưỡi, bên trong má. Những vết loét này khiến trẻ rất đau, khó ăn uống.
• Mụn nước ở tay, chân: Các nốt mụn nước nhỏ, có thể nổi ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, kẽ ngón tay, ngón chân. Chúng thường không gây ngứa nhiều và có thể lặn sau vài ngày.
• Mụn nước ở mông, đầu gối: Một số trẻ còn có mụn nước ở vùng mông, đầu gối hoặc khuỷu tay.

Điều quan trọng là mẹ cần phân biệt bệnh tay chân miệng với các bệnh khác như thủy đậu, sốt phát ban hay viêm họng do virus. Nếu thấy con có các dấu hiệu kể trên, đặc biệt là mụn nước ở tay, chân kèm loét miệng, mẹ nên đưa trẻ đi khám ngay để được chẩn đoán chính xác.

Dấu hiệu nguy hiểm cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức

Mặc dù đa số trẻ mắc tay chân miệng đều diễn biến nhẹ, nhưng mẹ tuyệt đối không được chủ quan. Nếu thấy con có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay:

• Sốt cao liên tục trên 39°C, khó hạ sốt bằng thuốc.
• Trẻ giật mình, run tay chân, chới với, ngủ gà, li bì.
• Nôn nhiều, bỏ ăn hoàn toàn, không uống được nước.
• Thở nhanh, thở khó, tím tái môi hoặc đầu chi.
• Da nổi vân tím, tay chân lạnh, mạch nhanh, yếu.
• Quấy khóc vô cớ, không dỗ được, hoặc co giật.

Đây là những dấu hiệu cảnh báo biến chứng nặng như viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim. Trẻ cần được can thiệp y tế kịp thời để tránh những hậu quả đáng tiếc.

Cách chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng tại nhà đúng chuẩn

Khi trẻ được chẩn đoán mắc tay chân miệng nhưng ở thể nhẹ, bác sĩ thường chỉ định điều trị và chăm sóc tại nhà. Lúc này, vai trò của mẹ vô cùng quan trọng trong việc giúp con nhanh khỏi bệnh và phòng tránh biến chứng.

Hạ sốt và giảm đau cho trẻ

Nếu trẻ sốt trên 38,5°C hoặc có dấu hiệu đau miệng, mẹ có thể cho trẻ dùng thuốc hạ sốt – giảm đau theo đúng liều lượng bác sĩ chỉ định, thường là Paracetamol. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh vì bệnh do virus gây ra, kháng sinh không có tác dụng. Mẹ cũng không nên dùng Aspirin cho trẻ nhỏ vì có thể gây hội chứng Reye nguy hiểm.

Chế độ dinh dưỡng phù hợp

Trẻ mắc tay chân miệng thường rất đau miệng nên việc ăn uống trở nên khó khăn. Mẹ nên:

• Cho trẻ ăn thức ăn lỏng, mềm, nguội như cháo loãng, súp, sữa chua, sinh tố.
• Chia nhỏ bữa ăn thành nhiều lần trong ngày, mỗi lần một lượng nhỏ.
• Tránh thức ăn cay, nóng, chua, mặn vì có thể làm vết loét đau hơn.
• Đảm bảo trẻ uống đủ nước, có thể cho uống nước lọc, nước trái cây loãng, oresol nếu trẻ sốt cao.
• Với trẻ còn bú mẹ, tiếp tục cho bé bú bình thường, có thể cho bú nhiều lần hơn.

Vệ sinh cá nhân và môi trường sống

Giữ vệ sinh sạch sẽ là yếu tố then chốt giúp ngăn ngừa lây lan và hỗ trợ trẻ nhanh hồi phục:

• Rửa tay thường xuyên cho trẻ và cho cả người chăm sóc bằng xà phòng diệt khuẩn, đặc biệt sau khi thay tã, sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn.
• Vệ sinh miệng cho trẻ nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Giặt sạch quần áo, chăn ga, gối của trẻ bằng nước nóng và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời.
• Lau chùi đồ chơi, bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn ghế, sàn nhà bằng dung dịch sát khuẩn.
• Cách ly trẻ bệnh với các trẻ khác trong gia đình, không cho dùng chung đồ dùng cá nhân.

Theo dõi sát sao tình trạng của trẻ

Mẹ nên theo dõi nhiệt độ, nhịp thở, tình trạng ăn uống và giấc ngủ của con mỗi ngày. Ghi chú lại những thay đổi bất thường để kịp thời báo cho bác sĩ. Đừng quên tái khám đúng hẹn để kiểm tra tiến triển của bệnh.

Biện pháp phòng tránh tay chân miệng hiệu quả cho trẻ

Phòng bệnh luôn là ưu tiên hàng đầu, đặc biệt là trong những tháng cao điểm. Dưới đây là những biện pháp mà mẹ có thể áp dụng ngay hôm nay để bảo vệ con yêu khỏi virus tay chân miệng.

Rửa tay đúng cách – lá chắn đầu tiên

Rửa tay bằng xà phòng là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất trong việc phòng ngừa bệnh tay chân miệng. Mẹ hãy dạy trẻ rửa tay đúng quy trình 6 bước, ít nhất 20 giây mỗi lần, đặc biệt là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chơi đồ chơi và sau khi tiếp xúc với người bệnh. Bản thân mẹ và người chăm sóc cũng cần rửa tay thường xuyên, nhất là khi chuẩn bị thức ăn cho trẻ.

Vệ sinh đồ chơi và không gian sinh hoạt

Virus tay chân miệng có thể tồn tại trên bề mặt đồ vật nhiều giờ đến nhiều ngày. Vì vậy, mẹ nên:

• Vệ sinh đồ chơi của trẻ định kỳ bằng nước xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn an toàn cho trẻ.
• Lau chùi sàn nhà, bàn ghế, tay nắm cửa, công tắc điện bằng dung dịch khử khuẩn thường xuyên.
• Thay và giặt ga gối, khăn lau mặt của trẻ mỗi tuần.
• Đảm bảo không gian sống thoáng mát, sạch sẽ, đủ ánh sáng.

Đảm bảo vệ sinh ăn uống

Cho trẻ ăn chín, uống chín, không ăn thức ăn sống hoặc tái. Sử dụng nước sạch để nấu ăn và rửa dụng cụ ăn uống. Không cho trẻ dùng chung ly, chén, thìa, khăn với người khác. Đối với trẻ nhỏ, mẹ nên hạn chế cho trẻ ngậm tay, ngậm đồ chơi bẩn.

Hạn chế tiếp xúc với nguồn bệnh

Trong mùa cao điểm, mẹ nên hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người như trung tâm thương mại, công viên đông đúc nếu không cần thiết. Nếu trẻ đi học, cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường để theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm các ca bệnh. Khi trẻ trong lớp có bạn mắc bệnh, nên cho trẻ nghỉ học tạm thời để tránh lây nhiễm.

Tăng cường sức đề kháng cho trẻ

Một hệ miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp trẻ chống lại virus tốt hơn. Mẹ nên:

• Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn.
• Đảm bảo chế độ ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, nhiều rau xanh và trái cây tươi.
• Cho trẻ ngủ đủ giấc, vận động hợp lý và giữ tinh thần thoải mái.
• Tiêm phòng đầy đủ theo lịch tiêm chủng quốc gia để phòng các bệnh truyền nhiễm khác.

Theo dõi sức khỏe định kỳ

Đưa trẻ đi khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề và được tư vấn cách chăm sóc phù hợp. Đặc biệt, khi có dấu hiệu bất thường, mẹ không nên tự ý điều trị tại nhà mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.

Những hiểu lầm thường gặp về bệnh tay chân miệng

Trong quá trình chăm sóc con, không ít mẹ đã từng nghe những lời đồn đại hoặc hiểu lầm về bệnh tay chân miệng, khiến việc phòng và chữa bệnh gặp nhiều khó khăn. Hãy cùng làm rõ một số quan niệm sai lầm phổ biến để mẹ có cái nhìn đúng đắn nhé.

“Bệnh tay chân miệng chỉ xảy ra ở trẻ nhỏ”

Đây là một hiểu lầm khá phổ biến. Mặc dù trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, là đối tượng dễ mắc bệnh nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, nhưng người lớn cũng có thể mắc bệnh nếu tiếp xúc với virus. Tuy nhiên, người lớn thường có biểu hiện nhẹ hoặc không triệu chứng, nhưng lại có thể trở thành nguồn lây nhiễm cho trẻ. Vì vậy, mẹ và người chăm sóc cần giữ vệ sinh cá nhân tốt để tránh lây bệnh cho con.

“Trẻ mắc tay chân miệng một lần rồi sẽ không bị lại”

Đây là quan niệm chưa chính xác. Sau khi mắc bệnh, cơ thể trẻ sẽ có miễn dịch với chủng virus gây bệnh đó, nhưng vì có nhiều chủng virus khác nhau có thể gây tay chân miệng (Coxsackievirus A16, EV71 và các chủng khác), trẻ vẫn có thể mắc bệnh lại lần sau do nhiễm chủng virus khác. Vì vậy, mẹ không nên chủ quan, dù con đã từng mắc bệnh.

“Cần kiêng tắm, kiêng gió cho trẻ mắc tay chân miệng”

Đây là quan niệm sai lầm có thể gây hại cho trẻ. Trẻ mắc tay chân miệng vẫn cần được tắm rửa sạch sẽ để loại bỏ virus trên da, giảm nguy cơ bội nhiễm. Mẹ chỉ cần tắm cho trẻ bằng nước ấm, trong phòng kín gió, nhanh chóng lau khô và giữ ấm sau khi tắm. Tránh tắm nước lạnh hoặc để trẻ bị lạnh quá lâu.

“Dùng kháng sinh sẽ nhanh khỏi bệnh”

Bệnh tay chân miệng do virus gây ra, không phải do vi khuẩn, nên kháng sinh không có tác dụng điều trị. Việc lạm dụng kháng sinh không những không giúp trẻ nhanh khỏi mà còn có thể gây hại cho sức khỏe, làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột và tăng nguy cơ kháng thuốc. Mẹ chỉ nên dùng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ, thường là khi có bội nhiễm vi khuẩn.

Khi nào mẹ nên đưa trẻ đi khám bác sĩ?

IMAGE_8

Việc nhận biết đúng thời điểm cần đưa trẻ đi khám là vô cùng quan trọng, giúp trẻ được điều trị kịp thời và tránh các biến chứng nguy hiểm. Mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi:

• Trẻ sốt cao trên 39°C, khó hạ sốt bằng thuốc hoặc sốt kéo dài hơn 3 ngày.
• Trẻ có dấu hiệu mất nước: miệng khô, ít đi tiểu, mắt trũng, da khô, khóc không có nước mắt.
• Trẻ nôn nhiều, không ăn uống được, bỏ bú hoàn toàn.
• Trẻ có các dấu hiệu thần kinh: giật mình, run tay chân, chới với, ngủ gà, li bì, co giật.
• Trẻ thở nhanh, thở khó, tím tái môi hoặc đầu chi.
• Da nổi vân tím, tay chân lạnh, mạch nhanh, yếu.
• Xuất hiện các nốt mụn nước lan rộng, có dấu hiệu nhiễm trùng.

Ngoài ra, nếu mẹ cảm thấy lo lắng về tình trạng của con, đừng ngần ngại đưa trẻ đi khám để được bác sĩ tư vấn và theo dõi. Sự thận trọng của mẹ chính là sự bảo vệ tốt nhất cho con yêu.

Lời kết: Đồng hành cùng con trong mùa cao điểm tay chân miệng

IMAGE_9

Bệnh tay chân miệng tuy là một bệnh truyền nhiễm phổ biến ở trẻ nhỏ, nhưng nếu mẹ nắm rõ được thời điểm cao điểm, nhận biết sớm các dấu hiệu và áp dụng các biện pháp phòng tránh hiệu quả, mẹ hoàn toàn có thể bảo vệ con yêu khỏi những nguy cơ đáng tiếc. Hãy nhớ rằng, mùa tay chân miệng cao điểm thường rơi vào khoảng tháng 3-5 và tháng 9-12 hàng năm, nhưng bệnh có thể xuất hiện quanh năm, đặc biệt ở khu vực phía Nam. Vì vậy, mẹ cần duy trì thói quen vệ sinh tốt, tăng cường sức đề kháng cho con và theo dõi sát sao sức khỏe của bé mỗi ngày.

Hành trình nuôi con chưa bao giờ là dễ dàng, mỗi mùa bệnh đến lại là một thử thách mới. Nhưng với tình yêu thương vô bờ bến và những kiến thức đúng đắn, mẹ chính là người bảo vệ vững chắc nhất cho con. Chúc các mẹ và các bé luôn khỏe mạnh, bình an vượt qua mọi mùa bệnh một cách nhẹ nhàng nhé!