Khi nào bé thực sự cần một đôi giày tập đi?
Nhiều mẹ bỉm sữa thường rất háo hức, thấy bé biết bò hoặc tập đứng đã vội vàng mua ngay một đôi giày xinh xắn. Nhưng theo các chuyên gia nhi khoa và phát triển vận động, thời điểm lý tưởng nhất để bé bắt đầu đi giày là khi bé đã tự tin bước đi những bước đầu tiên bên ngoài nhà. Trong giai đoạn tập đi trong nhà trên bề mặt phẳng như sàn gỗ hay thảm, để bé đi chân trần là tốt nhất. Bàn chân trần giúp bé cảm nhận mặt đất, phát triển các cơ bàn chân một cách tự nhiên, từ đó giúp bé giữ thăng bằng tốt hơn. Một nghiên cứu từ Hiệp hội Y khoa Nhi khoa Anh (BMA) chỉ ra rằng việc đi chân trần hỗ trợ sự hình thành vòm bàn chân khỏe mạnh hơn so với việc mang giày quá sớm. Vậy nên, mẹ hãy đợi đến khi bé thực sự bước ra những bề mặt gồ ghề, nóng lạnh hoặc có nguy cơ tổn thương như sân xi măng, đất cát, hoặc đi dạo phố thì mới nên “đầu tư” một đôi giày tập đi chính hãng nhé.
Không chỉ là vấn đề thời điểm, việc chọn sai giày khi bé chưa sẵn sàng có thể ảnh hưởng đến dáng đi, sự phát triển xương bàn chân và thậm chí là cột sống. Mình từng thấy nhiều mẹ mua giày cứng, đế dày vì nghĩ sẽ tốt cho chân bé, nhưng thực tế lại khiến bé bị gò bó, khó khăn khi di chuyển. Vì thế, phần tiếp theo sẽ là những tiêu chí vàng giúp mẹ chọn được đôi giày an toàn và thoải mái nhất cho bé yêu.
Tiêu chí vàng số 1: Chất liệu – Thoáng khí và mềm mại là trên hết
Bàn chân của bé có nhiều tuyến mồ hôi hơn người lớn so với diện tích da. Nếu mang giày bí bách, bé sẽ dễ bị nấm, viêm da hoặc chỉ đơn giản là khó chịu, hay khóc khi đi giày. Mẹ hãy ưu tiên những chất liệu tự nhiên, thoáng khí nhất.
Da thật mềm hoặc vải canvas
Giày làm từ da thật mềm (da bò, da cừu) hoặc vải canvas cotton dày dặn là lựa chọn hàng đầu. Da thật có khả năng ôm chân, co giãn theo chuyển động của bé, nhưng vẫn đủ độ bền để bảo vệ chân. Vải canvas lại siêu nhẹ và thoáng, rất thích hợp cho các bé năng động. Mẹ hãy né tránh các loại chất liệu tổng hợp như nhựa, PU, cao su non dày, vì chúng không chỉ cứng mà còn gây bí, hầm.
Lót giày mềm, thấm hút
Bên trong giày, phần lót nên làm bằng chất liệu cotton, có khả năng thấm hút mồ hôi tốt. Mẹ có thể kiểm tra bằng cách ấn ngón tay vào lót giày, cảm giác mềm, đàn hồi nhẹ là được. Đặc biệt, lót giày nên có khả năng tháo rời để mẹ dễ giặt giũ, vì bé thường chơi đùa, chân ra nhiều mồ hôi và bám bẩn.
Một mẹo nhỏ cho mẹ: hãy bóp thử phần mũi và thân giày. Nếu thấy mềm, có thể bóp méo dễ dàng và trở lại hình dạng ban đầu là giày tốt. Nếu thấy cứng như bìa, mẹ nên bỏ qua vì sẽ làm chân bé bị cọ xát.
Tiêu chí vàng số 2: Đế giày – Mỏng, dẻo và chống trượt
Nhiều mẹ lầm tưởng rằng đế giày dày, cứng sẽ giúp bé đi vững hơn. Sự thật hoàn toàn ngược lại. Một đôi giày tập đi tốt phải có đế giúp bé cảm nhận mặt đất một cách tự nhiên nhất, giống như đi chân trần. Việc này cực kỳ quan trọng cho sự phát triển hệ thần kinh vận động của bé.
Đế mỏng, có thể gập đôi dễ dàng
Mẹ hãy dùng tay bẻ đôi giày. Một đôi giày chuẩn cần có đế mỏng và mềm dẻo đến mức mẹ có thể gập đôi ở vị trí ngón chân một cách dễ dàng. Độ dày lý tưởng của đế thường chỉ từ 2-5mm. Đế mỏng giúp bé uốn cong bàn chân một cách tự nhiên, kích thích cơ bắp và dây chằng hoạt động đều đặn.
Hoa văn chống trượt tốt
Phần đế phải có các rãnh hoặc gai chống trượt (tread) rõ rệt, được làm từ cao su tự nhiên hoặc TPR (Thermoplastic Rubber) có độ bám tốt. Mẹ hãy thử giày trên nền gạch hoặc sàn gỗ trơn – giày không được trượt khi mẹ đẩy nhẹ. Một đôi giày quá trơn là nguyên nhân hàng đầu khiến bé té ngã, mất tự tin khi tập đi.
Tránh đế quá dày hoặc có gót
Tuyệt đối không mua giày có đế dày trên 1cm hoặc có gót cao dù chỉ là vài mm. Những đôi “giày thể thao mini” với đế dày sẽ làm mất ổn định trọng tâm của bé, khiến bé dễ ngã về phía trước hoặc phía sau. Bé cần mặt phẳng để giữ thăng bằng, không cần độ nghiêng hay nâng đỡ nhân tạo.
Tiêu chí vàng số 3: Phần mũi giày – Rộng rãi, thoải mái cho ngón chân
Các ngón chân của bé cần không gian để cử động tự nhiên, xòe ra khi bước đi. Một đôi giày quá hẹp ở phần mũi sẽ chèn ép các ngón chân, gây biến dạng xương và lâu dài có thể gây ra các bệnh lý như chân vẹo, ngón chân cái lệch.
Hình dạng mũi giày
Mẹ nên chọn giày có phần mũi tròn hoặc vuông rộng, đủ không gian để ngón chân cử động. Tránh giày mũi nhọn dù có “thời trang” đến đâu. Một mẹo đơn giản: Hãy để bé đứng thẳng trong giày, mẹ dùng tay ấn nhẹ vào phần mũi. Nếu mẹ thấy còn một khoảng trống (tối thiểu 1cm – tương đương khoảng một ngón tay út của mẹ) giữa ngón chân dài nhất của bé và thành giày là được.
Kiểm tra độ rộng
Không chỉ chiều dài, chiều rộng của mũi giày cũng quan trọng. Nếu mẹ thấy phần da trên của giày bị căng cứng khi bé mang, hoặc bàn chân bé bị ép tròn lại, chứng tỏ giày quá hẹp. Giày nên ôm sát nhưng không gò bó. Mẹ có thể luồn một ngón tay vào cạnh bàn chân bé – nếu cảm thấy vừa khít là ổn, quá chật hoặc quá rộng đều không tốt.
Tiêu chí vàng số 4: Phần gót – Cứng cáp để giữ vững cổ chân
Khác với phần thân giày cần mềm mại, phần gót giày (phía sau bao quanh xương gót) cần có một độ cứng nhất định. Nó hoạt động như một chiếc “nẹp” tự nhiên, giúp giữ cổ chân của bé thẳng hàng, hạn chế tình trạng lật sấp hoặc lật ngửa bàn chân khi bước đi.
Kiểm tra độ cứng của gót
Mẹ hãy dùng ngón cái và ngón trỏ bóp vào phần gót giày. Gót phải cứng, không dễ dàng bị bóp méo. Nếu mẹ thấy quá mềm, nghĩa là giày sẽ không đủ khả năng nâng đỡ xương gót chân non nớt của bé. Tuy nhiên, mẹ cũng không cần chọn loại quá cứng như giày da người lớn, chỉ cần cứng vừa phải, có khả năng chịu lực tốt.
Chiều cao gót vừa phải
Phần gót không nên quá cao (trên cổ chân) vì sẽ cản trở sự linh hoạt của khớp cổ chân. Một đôi giày cổ thấp (low-top) là lý tưởng nhất. Riêng đối với những bé mới biết đi, hay bị ngã, ba mẹ có thể chọn giày cổ cao (high-top) để tạo thêm sự ổn định, nhưng đảm bảo phần cổ vẫn mềm dẻo, không cấn vào chân bé.
Tiêu chí vàng số 5: Cách đóng mở và cố định chân
Một trong những sai lầm phổ biến là mua giày dạng xỏ lọt (không có dây hoặc khóa). Vì chân bé còn nhỏ và hay cựa quậy, giày xỏ lọt rất dễ bị tuột khi chạy nhảy. Hệ thống đóng mở đóng vai trò quan trọng trong việc giữ giày cố định trên chân bé.
Khóa dán (Velcro) là lựa chọn số một
Giày tập đi cho bé hầu hết đều được thiết kế với khóa dán. Mẹ nên chọn loại có ít nhất một miếng dán to bản, có thể điều chỉnh độ chặt lỏng dễ dàng. Khóa dán giúp mẹ nhanh chóng mang và tháo giày, đồng thời ôm sát phần mu bàn chân, tránh tình trạng giày trượt ra sau khi bé hoạt động.
Kiểm tra độ ôm của cổ chân
Khi đã đóng khóa xong, mẹ hãy kéo nhẹ phần sau của gót giày xem có bị trượt lên xuống không. Nếu có, giày quá rộng. Hãy điều chỉnh khóa dán chặt hơn, nếu vẫn không cố định được, mẹ sẽ cần size giày nhỏ hơn. Một đôi giày ôm vừa khít, khi bé nhấc chân lên, giày không bị rơi ra ngoài là đạt chuẩn.
Ngoài ra, mẹ cũng nên chú ý đến phần lưỡi gà (tongue) của giày. Nó nên được đệm êm ái, không quá mỏng hay quá dày, để tránh gây áp lực lên mu bàn chân. Một chiếc lưỡi gà di động cũng giúp mẹ dễ dàng vệ sinh bên trong
Mẹo đo size giày và thử giày đúng cách cho bé
Có bao nhiêu mẹ từng mua giày online chỉ dựa vào "mắt liếc"? Mình đã từng mua nhầm size lố, khiến con đi không vừa, làm tốn kém và thời gian đổi trả. Dưới đây là hướng dẫn “chuẩn không cần chỉnh” để đo size giày cho bé tại nhà.
Cách đo kích thước bàn chân tại nhà
Mẹ hãy chuẩn bị một tờ giấy trắng, một cây bút và thước đo. Đặt tờ giấy xuống nền cứng, cho bé đứng thẳng, trọng lượng dồn đều lên hai chân. Mẹ dùng bút vẽ viền bàn chân của bé thật cẩn thận. Dùng thước đo chiều dài từ ngón chân dài nhất đến gót chân. Cộng thêm 0.5-1 cm (khoảng một ngón tay út) cả hai bên (chiều dài và chiều rộng) để có size giày cuối cùng. Luôn đo cả hai chân vì có thể chân trái và phải dài không đều nhau, hãy lấy kết quả của chân dài hơn.
Thử giày vào cuối ngày hoặc sau khi bé hoạt động
Bàn chân bé thường bị sưng nhẹ sau một ngày hoạt động. Do đó, thời điểm lý tưởng để thử giày là vào cuối buổi chiều hoặc tối. Khi thử, mẹ nên cho bé mang tất (loại mẹ sẽ dùng hằng ngày) để đảm bảo kích cỡ chính xác. Cho bé đi lại vài bước trong cửa hàng nếu có thể, quan sát xem bé có thoải mái hay không, có vẻ đau đớn hay khó chịu không.
Kiểm tra bằng cảm giác tay
Sau khi bé mang giày và đứng, mẹ hãy luồn ngón tay út vào phía sau gót. Nếu ngón tay lọt vào vừa khít là được. Nếu quá chật, giày sẽ làm đau chân bé. Ở phía trước, mẹ ấn vào mũi giày, phải có khoảng trống tối thiểu một đốt ngón tay của người lớn (0.5-1cm). Mẹ cũng nên kiểm tra độ rộng của thân giày bằng cách véo nhẹ phần da ở hai bên bàn chân, nếu thấy da giày bị nhăn quá mức thì giày quá rộng.
Một số lưu ý quan trọng khác mẹ không nên bỏ qua
Chọn giày không chỉ dừng lại ở 5 tiêu chí trên. Mẹ cần ghi nhớ thêm một vài điều để đảm bảo trải nghiệm tốt nhất cho bé.
Thay giày định kỳ
Bàn chân của bé phát triển với tốc độ chóng mặt. Trung bình, trẻ từ 12-24 tháng có thể tăng kích cỡ giày sau mỗi 2-3 tháng. Mẹ nên kiểm tra chân bé hàng tháng. Nếu thấy các ngón chân của bé bị cong hoặc gập khi mang giày, hoặc trên da chân xuất hiện các vết hằn đỏ, đó là dấu hiệu giày đã quá chật. Đừng tiếc rẻ vì một đôi giày đẹp mà bắt con đi mãi không thay.
Không “ship” tật cho bé bằng giày thế hệ cũ
Nhiều gia đình có thói quen cho em bé đi lại giày của anh chị lớn. Điều này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Mỗi đôi giày sau khi được mang sẽ có dấu ấn riêng của bàn chân người đi trước. Giày đã mòn phần đế, biến dạng phần lót sẽ không còn khả năng nâng đỡ tốt cho bàn chân mới. Mẹ hãy sắm cho bé một đôi giày mới để bảo vệ tối ưu.
Đầu tư chất lượng, không đầu tư số lượng
Mẹ không cần mua quá nhiều đôi giày cùng lúc. Chỉ cần hai đôi là đủ: một đôi để đi chơi ngoài trời, một đôi dự phòng cho những ngày mưa hoặc khi đôi kia chưa kịp khô. Hãy chọn các thương hiệu uy tín về giày trẻ em như Bites, Bobux, Mikihouse, hoặc các hãng Việt Nam chất lượng cao. Giá thành có thể cao hơn một chút, nhưng đó là sự đầu tư cho sức khỏe của con.
Bên cạnh đó, mẹ cũng nên nhắc nhở người thân, giúp việc không nên cho bé mang giày khi chơi trong nhà. Hãy tạo điều kiện để bé chạy nhảy chân trần nhiều nhất có thể, vì đó là cách tự nhiên nhất để đôi chân khỏe mạnh.
Kết luận: Đôi giày đầu đời – Người bạn đồng hành cùng bé yêu
Hy vọng với 5 tiêu chí vàng và những mẹo nhỏ trên, mẹ đã có đủ hành trang để tự tin chọn cho con một đôi giày tập đi ưng ý. Hãy nhớ, một đôi giày tốt không chỉ đẹp, mà còn phải giúp bé phát triển đôi chân khỏe mạnh, vững vàng trên từng bước đi đầu đời. Mỗi lần xỏ giày cho con, mẹ hãy nhẹ nhàng kiểm tra một lần nữa để chắc chắn rằng bé đang thực sự thoải mái. Bởi đôi chân bé nhỏ ấy sẽ mang con đến những chân trời mới, nơi có biết bao điều kỳ diệu đang chờ đón. Chúc mẹ và bé luôn có những khoảnh khắc tuyệt vời trên hành trình tập đi đầy yêu thương này!
