Trẻ bị tay chân miệng nên ăn gì? Thực phẩm nên và không nên

Trẻ bị tay chân miệng nên ăn gì? Thực phẩm nên và không nên

Chị em ơi, mùa nào cũng vậy, cứ nghe tin có đợt dịch tay chân miệng là lòng tôi lại xót xa vô cùng. Nhìn con nhỏ bé, miệng đầy vết loét đau rát, bỏ ăn bỏ uống, quấy khóc suốt đêm, có mẹ nào mà không xót ruột. Cơn sốt cao, những nốt phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân làm con khó chịu, biếng ăn, thậm chí bỏ bú.

Thấu hiểu nỗi lòng đó, tôi - một người mẹ cũng từng trải qua những ngày tháng "sống chung với thủy đậu, tay chân miệng" cùng con, muốn chia sẻ một cẩm nang đầy đủ và chi tiết nhất về dinh dưỡng cho trẻ khi mắc bệnh. Bởi vì, đúng lúc này đây, "ăn" không chỉ là để no, mà là liều thuốc quý giá nhất giúp con vượt qua bệnh tật nhanh chóng.

Bài viết này là "tâm can" của tôi, đúc kết từ những thông tin y khoa chính thống, kết hợp với kinh nghiệm "lăn lộn" trên chiến trường chăm con ốm, hy vọng sẽ giúp các mẹ vững vàng hơn trên hành trình gian nan này.

Vì sao dinh dưỡng lại quan trọng với trẻ bị tay chân miệng?

Khi con bị bệnh, điều đầu tiên các mẹ cần hiểu: Không phải cứ ép con ăn thật nhiều là tốt. Với bệnh tay chân miệng, virus gây ra các tổn thương ở niêm mạc miệng, họng, khiến việc ăn uống trở nên vô cùng đau đớn. Nếu chúng ta cố ép, con sẽ sợ hãi, quấy khóc, thậm chí hình thành tâm lý chống đối, càng làm tình trạng biếng ăn thêm trầm trọng.

Thay vào đó, hãy coi việc cho con ăn như "một liệu pháp chữa bệnh". Một chế độ dinh dưỡng khoa học, phù hợp sẽ giúp:

• Giảm đau, làm dịu niêm mạc miệng: Những thực phẩm mát, lạnh, mềm sẽ là "liều thuốc gây tê" tự nhiên, giúp con bớt đau rát và dễ nuốt hơn.
• Cung cấp năng lượng và dưỡng chất: Cơ thể con đang phải chiến đấu với virus, cần rất nhiều năng lượng, vitamin và khoáng chất để tăng cường sức đề kháng, nhanh chóng hồi phục.
• Phòng tránh mất nước và biến chứng: Sốt cao và biếng ăn dễ dẫn đến mất nước, điện giải. Việc bù nước và chất điện giải qua đường ăn uống là vô cùng quan trọng, đặc biệt với trẻ nhỏ.

Trẻ bị tay chân miệng nên ăn gì? "Thực đơn vàng" cho mẹ tham khảo

IMAGE_3

Nguyên tắc "vàng" ở giai đoạn này là: Mềm, lỏng, mát, lạnh, giàu dinh dưỡng và dễ tiêu hóa. Hãy tưởng tượng cổ họng con đang bị loét như vết bỏng, vậy thì chúng ta không thể cho con ăn đồ cứng, nóng hay cay được, phải không nào?

Nhóm thực phẩm "cứu tinh" cho bé đau họng

• Các món lỏng, mát: Cháo loãng (cháo trắng, cháo thịt băm, cháo tôm, cháo bí đỏ), súp (súp gà, súp khoai tây, súp bông cải xanh), sữa chua uống, sinh tố trái cây. Đây là những món dễ nuốt, cung cấp nước và năng lượng nhanh chóng.
• Thực phẩm mềm, nguội: Bánh mì mềm nhúng sữa, bánh flan, pudding, thạch rau câu, khoai tây nghiền, bơ nghiền, chuối chín nghiền. Những món này có kết cấu mịn, trơn, không gây ma sát vào vết loét.
• Đồ uống và trái cây mát lạnh: Sữa mát, nước ép trái cây ít chua (nước ép lê, nước ép táo, nước ép dưa hấu), nước dừa tươi (giàu điện giải), kem que, kem tươi. Cái lạnh sẽ làm tê phần nào vết loét, giúp con dễ chịu hơn.

Bí quyết chế biến "thần thánh" giúp con ăn ngon hơn

• Xay nhuyễn, làm lạnh: Với cháo hoặc súp, mẹ nên xay nhuyễn mịn, để nguội hẳn hoặc cho vào tủ mát một lúc trước khi cho con ăn. Đừng sợ con ăn đồ lạnh sẽ bị ho hay viêm họng nặng hơn vì đây là đồ lạnh trong miệng, không ảnh hưởng đến phổi.
• Trang trí bắt mắt: Dùng khuôn tạo hình bánh mì, rau củ, hoặc bày biện chén cháo, ly sữa chua với vài lát trái cây sẽ kích thích thị giác, khiến con tò mò và muốn ăn hơn.
• Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì ép con ăn một lúc thật no, mẹ hãy chia thành nhiều bữa nhỏ (6-8 bữa/ngày). Mỗi bữa chỉ vài thìa, vài ngụm sữa, vừa giúp con dễ nuốt vừa đảm bảo nạp đủ năng lượng suốt cả ngày.

Thực phẩm "không đội trời chung" với trẻ bị tay chân miệng

IMAGE_4

Bên cạnh việc biết nên cho con ăn gì, các mẹ cũng cần nhớ kỹ danh sách "đen" những thực phẩm tuyệt đối tránh xa để không làm tình trạng của con nặng hơn.

Nhóm thực phẩm cay nóng, có tính axit cao

• Đồ chua, cay: Cam, quýt, chanh, bưởi, dứa, cà chua, dưa cà muối, ớt, tiêu. Chúng chứa nhiều axit và chất cay sẽ "xát muối" vào vết loét, gây đau đớn tột cùng cho con.
• Đồ ăn mặn, quá ngọt: Khoai tây chiên, bim bim, bánh quy cứng, nước ngọt có ga, kẹo cứng. Vị mặn và quá ngọt cũng như kết cấu cứng sẽ kích thích vết loét, làm tăng cảm giác đau rát.

Nhóm thực phẩm cứng, khô, dai

• Bánh mì giòn, bánh quy, cơm khô: Khi nhai, những mảnh vụn cứng, sắc cạnh sẽ cọ xát vào niêm mạc miệng đang tổn thương, gây chảy máu và đau nhức.
• Các loại hạt, đồ khô, thịt dai: Hạt điều, hướng dương, thịt bò khô, thịt gà xé... đều là những thực phẩm quá "sức chịu đựng" của cổ họng con lúc này.
• Thức ăn quá nóng: Nhiệt độ cao sẽ làm tăng cường độ viêm nhiễm, khiến vết loét lâu lành và đau đớn hơn.

Giải pháp thay thế thông minh: Khi con "tuyệt thực" không chịu ăn

IMAGE_5

Tình huống này chắc hẳn mẹ nào cũng từng gặp và "khóc ròng". Con bỏ bú, bỏ ăn, chỉ uống vài ngụm nước, mặt mày hốc hác. Đừng quá lo lắng, hãy bình tĩnh áp dụng những "chiêu thức" sau đây:

Bí kíp "chiêu hàng" bé biếng ăn

• Sữa mát là "vũ khí tối thượng": Nếu con không thể ăn cháo hay súp, hãy tăng cường sữa. Dùng sữa mát (lấy từ tủ lạnh ra), hoặc pha sữa công thức với nước mát. Có thể dùng ống hút để con uống dễ dàng hơn, tránh tiếp xúc trực tiếp với vết loét.
• Kem que "thần thánh": Bé 2-3 tuổi trở lên, mẹ có thể cho con "ăn" kem que. Đây vừa là món giải trí, vừa bổ sung năng lượng. Hãy tự làm kem từ sữa chua, nước ép trái cây ít chua (nước ép lê, táo) hoặc sinh tố bơ. Việc liếm kem từ từ cũng là cách làm dịu họng hiệu quả.
• "Lừa" con bằng trái cây đông lạnh: Nho rửa sạch, để tủ đá cho đông cứng. Cho con ngậm và mút nho đá, mẹ sẽ thấy con thích mê. Nước nho ngọt mát sẽ giúp con đỡ khát và giảm đau.

Khi nào cần đến bệnh viện?

Nếu con bỏ ăn bỏ uống hoàn toàn trong hơn 12 giờ, có dấu hiệu mất nước (môi khô, mắt trũng, khóc không có nước mắt, đi tiểu ít), hoặc có các biểu hiện nặng như sốt cao li bì, giật mình chới với, quấy khóc dai dẳng, run tay chân, mẹ cần đưa con đến bệnh viện ngay lập tức. Đừng chần chừ, đây là lúc cần sự can thiệp của bác sĩ để truyền dịch và điều trị kịp thời.

Thực đơn mẫu chi tiết cho bé trong 3 ngày "vượt cạn"

IMAGE_6

Để các mẹ dễ hình dung, tôi xin gợi ý một thực đơn đã được tôi áp dụng cho con trai mình, hiệu quả "thần kỳ". Mẹ có thể linh hoạt thay đổi theo sở thích và độ tuổi của con nhé.

• Ngày 1 (Giai đoạn cấp, đau nhiều nhất):
  • Sáng: Uống sữa mát (200ml), 1/2 hộp sữa chua trắng.
  • Phụ sáng: Mút que kem sữa chua tự làm.
  • Trưa: 1/2 bát cháo tôm bí đỏ (xay nhuyễn, để nguội).
  • Chiều: 1 quả chuối chín nghiền nhuyễn trộn với sữa mẹ/sữa công thức.
  • Tối: 1/2 bát súp gà khoai tây nghiền (để nguội).
  • Trước ngủ: 200ml sữa mát.
• Ngày 2 (Giảm đau hơn, bé có thể nuốt tốt hơn):
  • Sáng: 1 bát cháo thịt băm nấu với cà rốt (xay).
  • Phụ sáng: Nước ép lê mát, vài miếng bánh mì mềm nhúng sữa.
  • Trưa: 1/2 bát mì sợi nhỏ nấu nhừ cùng nước dùng gà, thêm chút thịt gà băm nhỏ.
  • Chiều: 1/2 quả bơ dầm sữa chua.
  • Tối: 1 bát cháo trắng ăn kèm ruốc thịt (đã xay mịn).
• Ngày 3 (Hồi phục, cần nạp lại năng lượng):
  • Sáng: 1 cốc sữa ngũ cốc, 1 cái bánh flan.
  • Trưa: 1 bát cơm nát/nắm cơm nhỏ ăn kèm trứng hấp, canh rau củ nghiền.
  • Chiều: Sinh tố bơ hoặc sinh tố mãng cầu.
  • Tối: Cháo cá lóc nấu với rau mồng tơi (xay nhuyễn), kèm chút dầu oliu.

Lời khuyên vàng từ chuyên gia dành cho mẹ

IMAGE_7

Cuối cùng, tôi muốn nhắn nhủ với các mẹ vài điều tâm đắc đã giúp tôi vững vàng hơn khi con ốm:

• Kiên nhẫn là chìa khóa: Con ốm con khó chịu, con cáu gắt, con bỏ ăn là điều dễ hiểu. Mẹ đừng nóng vội, càng la mắng sẽ càng phản tác dụng. Hãy ôm con vào lòng, thủ thỉ, hát ru và kiên trì cho con ăn từng chút một.
• Tạo không gian thoải mái: Cho con ăn ở nơi yên tĩnh, mát mẻ. Có thể bật một chút nhạc nhẹ nhàng, hoặc cho con xem vài tập hoạt hình yêu thích để con quên đi cơn đau.
• Đừng quên bổ sung vitamin và khoáng chất: Bên cạnh thực phẩm, mẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ về việc bổ sung thêm kẽm, vitamin C, vitamin nhóm B để tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ quá trình lành vết loét.
• Vệ sinh răng miệng cho con: Sau mỗi bữa ăn, mẹ nên dùng gạc mềm hoặc khăn xô mềm thấm nước muối sinh lý ấm lau nhẹ nhàng nướu, lưỡi và các vết loét để tránh nhiễm khuẩn. Hành động này giúp con dễ chịu và mau khỏi hơn.

Kết luận

IMAGE_8

Các mẹ thân mến, bệnh tay chân miệng ở trẻ là một thử thách không nhỏ, nhưng không phải là "cuộc chiến" mà chúng ta không thể thắng. Bằng tình yêu thương vô bờ bến, sự kiên nhẫn và kiến thức dinh dưỡng đúng đắn, các mẹ hoàn toàn có thể giúp con vượt qua giai đoạn khó khăn này một cách nhẹ nhàng và nhanh chóng.

Hãy nhớ, "ăn" không chỉ là thuốc, mà còn là liều thuốc tinh thần mạnh mẽ nhất. Sự đồng hành, âu yếm của mẹ chính là "vaccine" tốt nhất giúp con khỏe mạnh. Chúc các con luôn mau ăn chóng lớn, vượt qua mọi ốm đau bệnh tật! Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại để lại bình luận bên dưới để chúng ta cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm nhé!