Mẹ ơi, nếu mẹ đang đọc bài này thì có lẽ mẹ đã bước vào chặng cuối của hành trình thai kỳ – cái chặng mà mỗi buổi sáng thức dậy, mẹ lại tự hỏi "hôm nay con có chịu ra không nhỉ?". Những tuần cuối này vừa háo hức vừa mệt mỏi, vừa muốn con chào đời sớm cho nhẹ bụng, lại vừa sợ con chưa đủ ngày đủ tháng. Và rồi mẹ nghe xung quanh rất nhiều ý kiến: người nói "37 tuần là đủ tháng rồi, sinh được rồi", người lại bảo "phải chờ đủ 40 tuần con mới khỏe". Vậy rốt cuộc sinh ở tuần 37 và tuần 40 khác nhau như thế nào?
Thật ra, giữa hai mốc này không phải là sự khác biệt "sống còn" như sinh non so với đủ tháng, nhưng cũng không phải là "như nhau cả". Có những điều rất nhỏ nhưng lại ảnh hưởng đến hơi thở đầu tiên của con, đến những ngày đầu con bú mẹ, đến việc mẹ có phải thức trắng vì con vàng da hay không. Bài viết này sẽ cùng mẹ đi qua từng khác biệt đó một cách nhẹ nhàng, dễ hiểu, để mẹ biết mình đang chờ đợi điều gì và chuẩn bị thật tốt cho ngày con chào đời.
Sinh ở tuần 37 và tuần 40 khác nhau thế nào – hiểu đúng về khái niệm "đủ tháng"
Điều đầu tiên mẹ cần biết là "đủ tháng" không phải một điểm duy nhất mà là cả một khoảng. Trước đây, y khoa thường gộp tất cả các bé sinh từ 37 đến 42 tuần vào nhóm "đủ tháng". Nhưng đến năm 2013, Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) đã chia nhỏ khoảng này, bởi các nghiên cứu cho thấy trẻ sinh ở 37–38 tuần vẫn có nguy cơ cao hơn trẻ sinh ở 39–40 tuần về một số vấn đề sức khỏe.
Các mốc tuần thai mẹ nên nằm lòng
- Sinh non (preterm): trước 37 tuần 0 ngày.
- Đầu đủ tháng (early term): 37 tuần 0 ngày đến 38 tuần 6 ngày.
- Đủ tháng hoàn toàn (full term): 39 tuần 0 ngày đến 40 tuần 6 ngày.
- Cuối đủ tháng (late term): 41 tuần 0 ngày đến 41 tuần 6 ngày.
- Già tháng (post term): từ 42 tuần 0 ngày trở đi.
Nghĩa là, khi mẹ sinh ở tuần 37, về mặt y khoa em bé được xếp vào nhóm "đầu đủ tháng" – không còn là sinh non, nhưng vẫn chưa phải là "chín" hoàn toàn. Còn tuần 40 là mốc mà hầu hết các bé đã sẵn sàng nhất để chào đời.
Vì sao tuần 37 và tuần 40 lại hay được đem ra so sánh?
Bởi vì đây chính là hai mốc mà các mẹ thường phải "đứng giữa hai lựa chọn". Một bên là những trường hợp có chỉ định y khoa phải kết thúc thai kỳ sớm ở tuần 37, hoặc mẹ quá mệt mỏi, quá nặng nề mà muốn sinh sớm. Bên kia là những mẹ kiên nhẫn chờ đến tuần 39–40, thậm chí 41 tuần mới sinh. Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai mốc này sẽ giúp mẹ không bị lung lay bởi những lời khuyên truyền miệng, và quan trọng hơn là giúp mẹ trao đổi với bác sĩ một cách tự tin hơn.
Sự khác biệt về thể chất của em bé khi sinh ở tuần 37 và tuần 40
Ba tuần cuối thai kỳ – từ tuần 37 đến tuần 40 – nghe thì ngắn nhưng lại là giai đoạn "tăng tốc" dữ dội của em bé. Rất nhiều bà mẹ ngạc nhiên khi biết rằng trong khoảng thời gian này, con vẫn tiếp tục lớn lên, tích mỡ, hoàn thiện phổi và cả não bộ.
Cân nặng và chiều dài
Trung bình, một bé sinh ở tuần 37 nặng khoảng 2,8–2,9 kg và dài khoảng 48 cm. Đến tuần 40, con thường đạt 3,3–3,5 kg và dài khoảng 50–51 cm. Con số này chỉ là trung bình, mỗi bé có "lộ trình" riêng, nhưng mẹ có thể thấy rõ: chỉ trong ba tuần, con có thể tăng thêm nửa cân hoặc hơn. Phần lớn cân nặng tăng thêm đó là mỡ dưới da – lớp mỡ giúp con giữ ấm, giúp con bú khỏe và giúp đường huyết của con ổn định hơn sau sinh.
Phổi – cơ quan "về đích" muộn nhất
Đây là điểm khác biệt quan trọng nhất và cũng ít được nhắc đến nhất. Phổi của em bé không chỉ cần lớn lên mà còn cần sản xuất đủ chất hoạt diện (surfactant) – một chất giúp các phế nang không bị xẹp lại sau mỗi lần thở. Quá trình này bắt đầu từ khoảng tuần 34 nhưng chỉ thật sự hoàn thiện vào khoảng 39–40 tuần. Những bé sinh ở tuần 37 vì thế có thể gặp các vấn đề như thở nhanh thoáng qua ở trẻ sơ sinh, hoặc nặng hơn là suy hô hấp, dù tỷ lệ không cao.
Mẹ cũng nên biết thêm một chi tiết: cách tính tuổi thai dựa trên ngày kinh cuối có thể lệch 1–2 tuần. Nghĩa là một bé được ghi "37 tuần" trên giấy có thể thực chất chỉ mới 35–36 tuần. Đây là lý do vì sao bác sĩ thường rất thận trọng với việc sinh chủ động trước 39 tuần.
Não bộ – ba tuần cuối quan trọng hơn mẹ tưởng
Trong ba tháng cuối thai kỳ, não của bé tăng gấp ba lần trọng lượng. Và trong riêng khoảng từ 37 đến 40 tuần, não bé vẫn tiếp tục phát triển nhanh với các nếp gấp vỏ não và quá trình myelin hóa – tức là lớp "vỏ bọc" giúp các tín hiệu thần kinh truyền đi nhanh và chính xác hơn. Bé sinh ở tuần 40 nhìn chung có khả năng phối hợp bú – nuốt – thở tốt hơn, ngủ sâu hơn và ít bị kích thích quá mức hơn so với bé sinh ở tuần 37.
Da, lớp mỡ và phản xạ bú
Bé sinh tuần 37 thường còn khá nhiều lớp gây (vernix) và lông tơ, da mỏng và đỏ hơn. Đến tuần 40, lớp gây đã bong gần hết, da hồng hào và dày hơn, lớp mỡ dưới da đầy đặn hơn. Phản xạ bú mút – nuốt của bé 37 tuần đã có, nhưng "sức bền" thì kém hơn: con dễ mệt, bú được vài phút là ngủ, khiến mẹ tưởng con không đủ sữa. Đây là một trong những lý do phổ biến khiến bé sinh sớm chậm lên cân trong những tuần đầu.
Sức khỏe của bé sau sinh: những điều mẹ nên chuẩn bị tâm lý
Nếu hỏi "sinh ở tuần 37 có sao không?", câu trả lời trung thực là: phần lớn các bé đều ổn, nhưng nguy cơ cao hơn một chút so với bé sinh tuần 39–40. Mẹ hiểu rõ những nguy cơ này không phải để lo lắng thêm, mà để biết cách theo dõi con và biết khi nào cần gọi bác sĩ.
Vàng da sơ sinh
Trẻ sinh ở tuần 37–38 có tỷ lệ vàng da cao hơn và vàng da thường kéo dài hơn so với trẻ sinh đủ 40 tuần. Nguyên nhân là gan của bé chưa trưởng thành hoàn toàn, khả năng xử lý bilirubin còn yếu, trong khi lượng hồng cầu cần phân hủy lại nhiều. Mẹ nên để ý màu da, màu mắt và màu nước tiểu của con trong tuần đầu; nếu con vàng từ mặt lan xuống ngực, bụng, hoặc vàng cả lòng bàn tay bàn chân thì cần đưa con đi khám ngay.
Hạ đường huyết và hạ thân nhiệt
Bé sinh tuần 37 có ít mỡ dự trữ và ít glycogen hơn, nên dễ bị hạ đường huyết trong những giờ đầu sau sinh, đặc biệt nếu mẹ bị tiểu đường thai kỳ hoặc bé nhẹ cân. Lớp mỡ mỏng cũng khiến con khó giữ ấm. Vì vậy, với bé sinh sớm, việc da kề da ngay sau sinh, cho bú sớm trong vòng một giờ đầu và ủ ấm đúng cách lại càng quan trọng.
Các vấn đề hô hấp và nguy cơ nhập đơn vị sơ sinh
Theo nhiều nghiên cứu, trẻ sinh ở giai đoạn đầu đủ tháng có tỷ lệ nhập khoa sơ sinh cao hơn trẻ sinh 39–40 tuần, chủ yếu vì các vấn đề hô hấp, vàng da cần chiếu đèn và khó bú. Con số tuyệt đối vẫn không lớn, nhưng đây là lý do vì sao các bác sĩ sản khoa khuyến cáo không chủ động kết thúc thai kỳ trước 39 tuần nếu không có lý do y khoa chính đáng.
Hệ miễn dịch và ảnh hưởng về sau
Một điểm rất thú vị: kháng thể IgG từ mẹ truyền sang con qua nhau thai chủ yếu trong tam cá nguyệt thứ ba, và đạt mức cao nhất vào những tuần cuối cùng. Bé sinh ở tuần 40 vì thế nhận được "gói hành trang miễn dịch" đầy đủ hơn bé sinh ở tuần 37. Điều này góp phần giải thích vì sao trẻ sinh sớm hơn có thể dễ bị nhiễm trùng hô hấp hơn trong năm đầu đời, dù khác biệt này thường không lớn và sẽ thu hẹp dần khi con lớn.
Sinh ở tuần 37 và tuần 40 khác nhau thế nào đối với mẹ?
Không chỉ em bé, cơ thể mẹ cũng trải qua hai trải nghiệm khác nhau. Đây là phần ít được nói đến nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến những ngày hậu sản của mẹ.
Quá trình chuyển dạ có thể khác nhau
Ở tuần 37, cổ tử cung của mẹ thường chưa "chín" – tức là chưa mềm, chưa mở và chưa xóa nhiều. Nếu phải khởi phát chuyển dạ ở tuần này, mẹ có thể mất nhiều thời gian hơn cho giai đoạn tiền chuyển dạ, các cơn co có thể thưa và không đều, và tỷ lệ khởi phát chuyển dạ thất bại (phải chuyển sang mổ) cao hơn. Ngược lại, ở tuần 40, cơ thể mẹ thường đã tự chuẩn bị tốt hơn nhiều, chuyển dạ tự nhiên diễn ra
